Po wymianie przewodu siłownik w ciągniku zaczyna szarpać albo reaguje z opóźnieniem. Najczęściej pomaga kilka powolnych ruchów tłoczyska, ale sposób odpowietrzania zależy od konstrukcji siłownika i instrukcji maszyny. Zanim poluzujesz jakiekolwiek połączenie, sprawdź, czy producent przewidział odpowietrznik.
Powietrze usuwa się spokojnym ruchem siłownika, o ile instrukcja nie wymaga innej procedury
- Poziom oleju sprawdź przed uruchomieniem układu i ponownie po cyklach.
- Typowy początek to powolne, pełne wysunięcie i wsunięcie tłoczyska bez obciążenia.
- Odpowietrznik otwieraj tylko zgodnie z instrukcją danego siłownika.
- Powracające objawy mogą wskazywać na nieszczelność, zawór albo pompę, a nie na powietrze.
Szarpanie po naprawie może oznaczać powietrze, ale nie przesądza o przyczynie
Powietrze w oleju jest ściśliwe, więc ruch tłoczyska może być nierówny, opóźniony lub sprężysty. Podobne objawy wywołuje jednak niski poziom oleju, problem z zaworem, nieszczelność przewodu ssawnego albo zużycie pompy. Samo szarpanie nie jest więc wystarczającym powodem, by odkręcać złącza.
Najpierw ustal, co działo się przed pojawieniem się objawów. Jeśli siłownik lub przewód był odłączany, odpowietrzenie jest prawdopodobne; jeśli problem narastał stopniowo albo wraca po krótkiej pracy, szukaj przyczyny, przez którą układ ponownie zasysa powietrze.
Przed odpowietrzaniem zabezpiecz maszynę i sprawdź poziom oleju
Opuszczony osprzęt jest najbezpieczniejszym punktem wyjścia. Jeżeli musi pozostać uniesiony, podeprzyj go mechanicznie zgodnie z instrukcją maszyny, wyłącz napęd i rozładuj ciśnienie według zaleceń producenta. Nie pracuj pod elementem podtrzymywanym samym siłownikiem.
Sprawdź poziom i właściwy rodzaj oleju, stan przewodów oraz połączeń. Przy pracy pod ciśnieniem nie szukaj wycieku dłonią: cienki strumień może przebić skórę. Amerykańska OSHA opisała przypadek pracownika rannego po wstrzyknięciu oleju hydraulicznego pod wysokim ciśnieniem podczas kontroli ciągnika. W razie podejrzenia takiego urazu potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna.
Wykonuj powolne cykle, a odpowietrznik otwieraj tylko według instrukcji
Jeśli instrukcja ciągnika lub osprzętu dopuszcza samoczynne odpowietrzanie, uruchom układ zgodnie z jej wskazówkami i wykonuj powolne ruchy siłownika w obu kierunkach. Zacznij bez obciążenia, o ile pozwala na to konstrukcja i bezpieczne ustawienie maszyny. Nie trzymaj zaworu sterującego na przelewie ani nie zwiększaj obrotów, by „przepchnąć” powietrze.
- Ustaw osprzęt w bezpiecznym położeniu i sprawdź olej.
- Uruchom układ w trybie i na obrotach wskazanych przez producenta.
- Powoli wysuń i wsuń tłoczysko, nie dopuszczając do gwałtownych uderzeń o koniec skoku.
- Przerwij, jeśli pojawi się wyciek, głośna praca pompy albo ruch zacznie się pogarszać.
- Po cyklach ponownie skontroluj poziom oleju i szczelność połączeń.
Jeżeli siłownik ma śrubę odpowietrzającą, korzystaj z niej wyłącznie w procedurze podanej dla tego modelu. Nie luzuj przewodu „na próbę” przy pracującym układzie: połączenie może pozostać pod ciśnieniem, a wypływ oleju stanowi zagrożenie. Prawdę mówiąc, uniwersalna rada, by odkręcić złączkę i czekać na olej, jest zbyt ryzykowna bez znajomości konstrukcji i sposobu rozładowania ciśnienia.
| Sytuacja | Możliwa przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Szarpanie pojawiło się po odłączeniu przewodu | Powietrze w siłowniku lub przewodzie | Sprawdź poziom oleju i wykonaj spokojne cykle zgodne z instrukcją. |
| Objawy szybko wracają po odpowietrzeniu | Nieszczelność, także po stronie ssawnej, albo wadliwy element sterujący | Skontroluj przewody i połączenia; jeśli problem trwa, zleć diagnostykę. |
| Pompa hałasuje lub olej pieni się w zbiorniku | Zasysanie powietrza, niski poziom oleju lub problem z dopływem | Przerwij pracę i sprawdź poziom oraz przewód między zbiornikiem a pompą. |
| Siłownik opada albo nie utrzymuje obciążenia | Możliwa usterka zaworu lub nieszczelność wewnętrzna siłownika | Nie zakładaj, że odpowietrzenie wystarczy; zabezpiecz ładunek i sprawdź układ. |
Siłowniki teleskopowe i podskrzyniowe mogą wymagać różnych procedur
W przypadku siłownika dwustronnego działania powietrze może pozostać po obu stronach tłoka, a w konstrukcji teleskopowej dochodzą kolejne stopnie. Dlatego jeden ogólny przepis nie pasuje do każdego modelu. Instrukcja Parker Hannifin dla dwustronnego siłownika teleskopowego opisuje odpowietrzanie przez osobne punkty po stronie wysuwania i cofania oraz wymaga powtarzania procedury co najmniej pięć razy lub do usunięcia powietrza. To zalecenie dotyczy tej konstrukcji, nie wszystkich siłowników w ciągniku.
Inny przykład daje instrukcja naprawy siłowników podskrzyniowych HYVA: producent podaje, że te siłowniki nie wymagają ręcznego odpowietrzania, bo powietrze usuwa się podczas kilku pierwszych pełnych wysunięć. Jeśli masz taki siłownik, dodatkowe odkręcanie złączek może być zbędne. Zawsze dopasuj procedurę do oznaczenia siłownika i instrukcji konkretnej maszyny.
Gdy objawy zostają, nie powtarzaj cykli bez końca
Po kilku spokojnych cyklach ruch powinien się wyrównać, jeśli przyczyną było powietrze i układ nie zasysa go ponownie. Jeśli tłoczysko nadal szarpie, siłownik słabnie albo pompa pracuje głośno, dalsze powtarzanie tej samej czynności może tylko rozgrzać olej i opóźnić diagnozę. Wtedy sprawdź szczelność, poziom oleju i działanie zaworu, a pomiar ciśnienia zostaw osobie z odpowiednim sprzętem.
Moim zdaniem najrozsądniejsza kolejność to: najpierw ustalić typ siłownika i przyczynę prac serwisowych, potem wykonać procedurę producenta, a na końcu ocenić, czy objawy rzeczywiście ustąpiły. Jeśli wracają, szukaj nieszczelności lub usterki zamiast traktować odpowietrzanie jako naprawę wszystkiego.
